Nhắc đến những câu chuyện về giang hồ Sài Gòn xưa, không ai
là không biết đến điểm nóng chợ Cầu Muối khu quận Tư với những tên
giang hồ khét tiếng máu mặt, táo bạo và lãnh cảm.
May thay ngày này, cùng với sự đô thị hóa của Sài Gòn đã lành tính
hóa”huyền thoại” quận Tư năm nào. Đồng thời, đẩy giang hồ cấp thấp của
khu vực này tản đi tứ xứ tìm kế sinh nhai hoặc “tái khởi nghiệp”. Thỉnh
thoảng, cũng có vài tên quay về chốn xưa thăm lại những “chiến hữu” từng
một thời cùng vào sinh ra tử hoặc dọ thám xem bè lũ “kẻ thù” còn sống
hay đều đã quy tiên…
Chợ Cầu Muối – Khu vực mà hễ nhắc đến sẽ làm xanh mặt người Sài Gòn ngày trước.
Từ thời Pháp thuộc đến một số năm sau ngày thống nhất đất nước, Sài
Gòn luôn có những vùng đất được người lương thiện gọi là “đất dữ”, với
lãnh địa của giang hồ lưu manh. Luôn có một câu chuyện hoặc một huyền
thoại giang hồ nào đó gắn với lịch sử một địa danh dữ dằn. Nhưng đứng
đầu bảng và trở thành một cụm từ quen thuộc với dân Sài Gòn trước năm
1975 là “du đãng Cầu Muối”. Một thời “hô mây gọi gió”
Nhà Nguyễn đặt ở vùng Cầu Kho bây giờ một loạt kho đụn để thu thuế và
tích trữ lương thảo. Quanh nơi kho lẫm là những khu dân cư tứ xứ sống
đa phần trên ghe thuyền. Và tất nhiên, đa số sống bằng nghề anh chị
giang hồ… Qua thời Pháp thuộc, Tư Mắt tức Nguyễn Văn Trước, nhất hô bá ứng một
thời khắp cõi Nam Kỳ cũng dùng đây là sào huyệt để nương náu. Nhưng rộ
lên là thời Diệm – Thiệu, với quy mô chợ cá Cầu Ông Lãnh. Giang hồ tụ
tập về Cầu Muối ngày càng nhiều, nhưng vẫn theo kiểu hỗn quân hỗn quan.
Nhưng Đại Ca thay, người đứng đầu trong Tứ đại thiên vương (Đại, Huỳnh
Tỳ, Woòng Cái, Ba Thế) chọn nơi đây để mở một sòng bạc lớn. Lúc đó du
đãng Cầu Muối trở thành “số một” của giang hồ miền Nam.
Sau năm 1975, chính quyền đã thu gom những tay anh chị cộm cán vào
trường trại, một số lọt sổ cũng vội vã cao chạy xa bay. Khi mọi chuyện
đã được xem là “tạm ổn”, giang hồ cũng lục tục quay về. Nguyễn Văn Cưng,
tự Cưng già, vốn sống bằng nghề giật đồng hồ (bẻ đê) ở bến đò Thủ
Thiêm, làm rúng động giang hồ Sài Gòn xưa với chiêu “Hỏa long thần
chưởng” (ụp hỏa tốc), vốn là một tên nhóc con xuất thân từ Cầu Muối!
Trước đó, việc đâm chém bằng mã tấu là phổ biến. Trong trại giam Chí
Hòa thì dùng thép ba lô làm dao, sắt xây dựng mài nhọn làm dùi, tệ hơn
là bàn chải đánh răng mài nhọn. Cưng già dùng bao nylon đốt chảy vào vỏ
cam và úp thứ dung dịch rừng rực lửa vào… mặt đối thủ! Cách ra tay tàn
độc ấy đã khiến giang hồ khắp Sài Gòn kinh sợ. Tên tuổi giang hồ Cầu
Muối một lần nữa được giới lưu manh nhắc đến với sự kiêng dè.
Nhưng có lẽ chính Châu Phát Lai, tức Lai Em, một đồng phạm quan trọng
trong vụ án Năm Cam, mới là kẻ đẩy tên tuổi du đãng Cầu Muối thành thế
lực hùng mạnh nhất của du đãng miền Nam. Hung ác và nhiều thủ đoạn, khi
đã thành danh, Lai Em vươn bàn tay ra khỏi địa bàn Cầu Muối nhỏ hẹp.
Khi Minh samasa ở Vũng Tàu trở mặt với hung thần Lâm chín ngón và có
cơ bị đẩy bật ra khỏi địa bàn đang kiểm soát, gã đã nhờ đến một vựa cá
tại Cầu Ông Lãnh để thương lượng với du đãng Sài Gòn. Cặp vợ chồng Đức
năm nghệ – Sương lamour mang đàn em ra đối phó với Lâm chín ngón, Hồng
địa… Cuộc chiến giành lãnh địa nổ ra suốt vài tháng trời và chỉ kết thúc
khi Lai Em vào cuộc.
Gã giang hồ “có sạn trong đầu” Lai Em chỉ cần chuyển cho Đức năm nghệ
mượn tay chân. Ngay lập tức Lâm chín ngón thui thủi quay về với tiệm
thịt chó trên đường 3 Tháng 2, không bao giờ có cơ hội léo hánh đến Vũng
Tàu. Tiếng gọi chung là du đãng Cầu Muối, nhưng khu vực kiểm soát của
Lai Em gồm hàng loạt địa danh dữ dằn như: Chợ cá Cầu Ông Lãnh, Cầu Kho,
Ngã Ba xóm Tỉnh, Nhà Lô, Hẻm Cứu Hỏa, Khu Dân Sinh, Khu Da Heo 100
Nguyễn Công Trứ, Mả Lạng, Cư xá Đồng Tiến v.v… Với lượng du đãng có máu
mặt ngần đó dưới trướng Lai Em, Lâm chín ngón làm sao chống nổi?
Chỉ có một lần Lai Em bị chặn đứng bởi con cọp vùng chợ An Đông là
Lượm lùn. Giang hồ chợ An Đông tuy ít nhưng lì lợm và gắn bó với nhau
hơn du đãng Cầu Muối nhiều. Khi Lai Em chuẩn bị cho đàn em lên giành
quyền kiểm soát vũ trường Caesar, đã nhận ngay câu trả lời của Lượm lùn:
“Đến là đón, thích thì chiều…”. Sau vài cuộc chạm trán của du đãng hai
bên, Lai Em bèn lẳng lặng rút lui và vĩnh viễn không dòm ngó đến khu vực
hùng cứ của Minh đại bàng, Lượm lùn, Sang mổ, Bé chợ, Minh rồng.
Sau vụ án Năm Cam, Lai Em với tội danh giết người đã phải trả giá
bằng sinh mạng của mình nơi cọc bắn, giang hồ Cầu Muối lập tức im lặng
chờ thời. Nhưng vụ cháy chợ cá, rồi chợ trái cây cũng dịch chuyển ra tận
khu Sóng Thần, bầu sữa ngọt bao năm nuôi sống giang hồ Cầu Muối bị cắt
đột ngột, khiến giang hồ Sài Gòn xưa ở Cầu Muối chỉ còn là câu chuyện kể
trên đầu môi của các du đãng già hết thời…
Còn rơi rớt một số tay giang hồ nửa mùa mới lớn, là chợ ma túy ở khu
vực Cầu Kho và những sòng bạc mini khu Nhà Lô luôn dịch chuyển. Với sự
truy quét của CSHS quận 1 lẫn CATP, các gương mặt nổi cộm lớp thì miệt
mài gỡ lịch ở trại giam, lớp khôn ngoan hơn tìm nơi nương náu mới. Ngoài
mối quan hệ hữu hảo thuở mồ ma Lai Em với giang hồ Vũng Tàu, đa số đều
theo chân Đức năm nghệ ra vùng cảng cá “làm ăn”. Tất nhiên, sau một thời
gian vật đổi sao dời, thế đứng giang hồ gốc Nam đã không còn là độc bá,
mà thế giới dao búa đã hoàn toàn thuộc về những giang hồ trôi sông lạc
chợ gốc Hải Phòng, Nam Định, Nghệ An…
Giang hồ Cầu Muối ra “núp lùm” ở Vũng Tàu chỉ tuyền là sai vặt! Một
số có “tư cách” hơn, bèn “dạt vòm” qua quận 7, quận 8… tá túc với giang
hồ xóm. Cu trắng, một thuở khét tiếng vùng Nhà Lô mà ngay cả trùm giang
hồ Năm Cam cũng phải nhường bước, nay quay về khu hẻm Đền Quan Thánh,
sống lay lắt bằng nghề cho vay lặt vặt, cầm cố và… giảng hòa. Uy tín
giang hồ còn rơi rớt cũng đủ cho anh Tư Cu trắng, anh Bảy nô cao giò
(đàn anh Năm Cam) sống qua ngày đoạn tháng.
Một số du đãng anh chị thuộc phường Cầu Kho, sau khi bị truy quét dữ
dội đã không tồn tại nổi với nghề buôn bán ma túy lẻ, bèn bán xới qua
thuê nhà ở khu Âu Dương Lân quận 8, dựa hẳn vào Chí, Tuấn, Tư… để tiếp
tục mua bán hàng cướp giật, cho vay và đâm thuê chém mướn.
Giang hồ Cầu Muối không hẳn đã tắt lịm, nhưng với giang hồ Sài Gòn xưa ngày nào thì đã qua thời hô mưa gọi gió!Chỉ còn lại chút danh hão…
Những năm Mỹ sang, khu cảng vùng quận 4 thu hút đủ loại giang hồ từ
cao cấp đến mạt hạng. Kho 5, khu Hai mươi thước, hẻm 148 Tôn Đản (nơi
phát tích của Năm Cam), Oxi Gạch, xóm Dừa, hẻm chùa Giác Quang, Tôn Thất
Thuyết, Ô Cầu Dừa, hãng Phân, xóm Dừa, khu Sân banh Gò Mụ, Viện Bài
Lao, hẻm Hiệp Thành… hàng loạt địa danh mà nghe qua người dân lương
thiện thành phố không khỏi rùng mình!
Không phải khi không mà giang hồ quận 4 trở thành nỗi ám ảnh của
nhiều nơi trong thành phố, nhưng chưa bao giờ giành được sự kính nể của
các kiểu anh chị cùng đẳng cấp.
Với những khu dân cư phức tạp đa thành phần, nhiều kẻ ăn cơm tù nhiều
hơn cơm nhà, học móc túi giật đồ trước cả khi học chữ, thì nơi đây đã
cung cấp cho giang hồ các nơi hàng loạt đàn em chịu đâm chém đổi lấy
chút quyền lợi. Tuy vậy, một số du đãng cũng vượt thoát khỏi tầm cỡ xóm
lu bu quận 4 để trở thành tay gộc. Trong đó đáng kể nhất là Lê Văn Đại
tức Đại Cathay, Trương Văn Cam tức Năm Cam…
Với tốc độ phát triển đô thị nhanh nhất nước, những cao ốc, chung cư,
khu dân cư của Sài Gòn mọc lên với tốc độ chóng mặt, đã đẩy lùi những
khu xóm lụp xụp, tối tăm, đầy tệ nạn ra xa dần khu trung tâm. Quận 4
cũng không ngoài quy luật. Đường Hoàng Diệu mở rộng và việc chỉnh trang
quy hoạch của quận 4, khiến giang hồ các kiểu rời bỏ dần vùng đất cũ.
Hơn 80% dân cư phức tạp bán nhà với giá tạm xem là được, qua vùng đất
mới là quận 7, Nhà Bè trú ngụ. Mua một căn nhà nhỏ giá rẻ, còn dư bao
nhiêu ném luôn vào cờ bạc số đề và ma túy. Sau một thời gian chẳng có
nghề ngỗng gì và theo quy luật, không ít người trở lại nghiệp dĩ lưu
manh. Đó là lý do quận 7, Nhà Bè… đột nhiên trở thành nơi giang hồ cộm
cán tranh chấp và ăn chơi đủ loại.
Vụ án Dũng đô ở chung cư Tôn Thất Thuyết bị Minh khùng thuộc nhóm đàn
em Bảo gù chém chết, là minh chứng cho việc thách thức và lấn sang địa
bàn của giang hồ quận 4 nay đang lóp ngóp “dựng cờ” ở quận 7!
Lộc lì, một giang hồ gốc Phú Nhuận, nói khi bị tòa tuyên phạt 18 năm
tù: “Tòa xử tòa ở!”, bị cộng thêm hai năm tù vì tội phỉ báng, đã chọn
quận 4 làm nơi trú ngụ. Sau khi thụ án ở trại Gia Trung về, với sự trợ
giúp của Hiệp phò mã, Lộc đã tìm ngay quận 8 làm nơi nương náu. Bởi lẽ
dễ hiểu: tiền đâu mà kiếm nhà ở quận 4!
Rồi những tay cộm cán k
Một Thủa Sài Gòn Có Đường Cống Quỳnh Trần Hưng Đạo.
Tuỳ bút Caroline thanh Hương.
Những năm tôi còn nhỏ sống tại Sài Gòn, gần bồn binh Nguyễn Cư Trinh và đường Trần Hưng Đạo có một nhóm người hay tụ tập bán thức ăn sáng hay tối.
Hàng buổi sáng, chủ yếu là cho học trò trường Hưng Đạo hay xuống xe lam từ đại lộ Trần Hưng Đạo và đi bộ qua đường Cống Quỳnh, khúc Cao Bá Nhạ này để đến trường của mình gần chợ Thái Bình.
Hàng ban trưa thì chẳng có bao nhiêu, ngoài các tiệm mì, những xạp bán cơm dĩa cho dân lao động đạp xe hay dân lơ xe vì trước đó có một bến xe tại đây.
Hàng ban tối thì có những quầy chè đêm, chè Chí Mè Phủ hay bán mì khuya cho ai đi xem hát xong cảm thấy cần bỏ chút gì vào bụng. (Con đường này gần rạp hát Hưng Đạo hát cải lương, đại nhạc hội hay chiếu phim.)
Hàng buổi sáng thì rất đa dạng và rất ngon.
Với cái tính thích ăn hàng, thì dĩ nhiên món nào tôi cũng có nếm qua.
Từ món xôi, ngọt, chan nước dừa hay có chút muối mè, loại xôi mặn của người Hoa nướng vịt quay vừa chín tới, người ta còn có thể ăn cháo đậu đỏ cá lòng tong hay dưa mắm, chả cua v´i chút đồ chua, khó mà quên được.
Quán phở Đại Đồng, nay đã bị xoá sổ vì thay vào đó, cả chung cư Đại Đồng này cũng đã bị thay thế thành một phòng trà, có món phở đặt biệt, bò kho cũng đặt biệt thu hút ca sĩ tân cổ nhạc Thanh Sang hay đến ăn buổi sáng sớm.
Nồi bò kho đặc hơi sệt này thơm lừng với dĩa rau thơm, chanh, ớt, có lẽ ít có người đầu bếp nào nấu ngon hơn, dù là hàng lề đường.
Và tôi còn nhớ đến món hàng mà học trò thường đứng sắp hàng để mua và cho mãi đến bây giờ, theo tôi biết thì chưa chắc bánh mì Lee của nước Mỹ sánh bằng, đó là món bánh mì nóng hổi, nướng tai xe được chêm với thịt jambon của chính người chủ làm bán mỗi ngày.
Chúng ta cũng có thể mua bánh mì cá mòi sauce tomate, ngon không kém với chút beurre, chút dưa cà rốt, một khúc dưa leo và chút ớt, chút muối tiêu.
Cắm miếng bánh mà nghe rào rạo tiếng vỡ cũa bánh mì trong miệng thật là khó tin sao mà mình lại có thể nhớ dai như thế.
Không hiểu người bán bánh mì này bày trí cho xe mình có đầy đủ lò nướng
lại bánh mì cho giòn mà cùng với một người bán phụ, ông ta không nghỉ
tay mà người tụ lại đông đến đếm không được nữa.
Thời gian đó, tôi lúc nào cũng thiếu tiền ăn hàng và bà vú Nuôi của tôi phải luôn cho mượn mà luôn quên đòi tôi trả lại tiền. Nghỉ lại sao mà thấy nình sao mà có nhiều appétit như thế.
Bài tuỳ bút hôm nay tôi viết một lèo, không phải vào giờ ăn, đói bụng để kể lung tung mà vì bài viết về bánh mì Sài Gòn dưới đây.
Mời quý anh chị cùng quay lại thời gian Một Thủa Sài Gàn nhé.
Caroline Thanh Hương
21 tháng 5 năm 2020
Saigon
1950. Bán bánh mì góc Bến Chương Dương-đường Bác sĩ Yersin. Bảng tên
đường ở góc trên trái : Quai de Belgique sau 1955 là Bến Chương Dương,
Rue Boresse là đường BS Yersin.
Xe đạp xưa (hiệu Alcyon) hổng xài
dây thắng mà là mấy cái gọng thép xi nối cái cây đũa thép ra thắng trước
(tay trái) sau (tay phải) đũa thép thắng sau đi dọc theo sườn xéo cái
xe đạp nam trong hình.
Hình cũng cho thấy bên trái bánh trước là bình điện dynamo cọ vô vỏ bánh trước quay phát điện mở đèn xe ban đêm đạp nặng thấy bà.
Đối với VN thì "bánh mì" là loại trong hình. Chứ Pháp nó phân biệt rõ :
cái trong hình là Baguette loại nhỏ hơn ốm nhom ốm nhách đường kính cỡ 2
ngón tay thì là Petite Baguette còn loại hình trụ vuông dài mắc tiền
hơn là Sandwich. Khẩu vị VN thì bánh mì (baguette) ngon là phải xốp
dòn lúc mới ra lò (nhiều bột xốp bột nổi gì đó) lúc cắt hay bẻ bằng tay
vỏ bánh mì nó đổ vụn ra tùm lum - chừng thành bánh mì nguội thì ăn rất
chán. Chứ đúng kiểu Pháp thì lúc mới ra lò nóng hổi nó vẫn "dẽ dặt" -
sau đó thành bánh mì nguội cũng không khác nhau nhiều. Lúc Pháp trở
lại mở cái siêu thị CORA ngã ba Vũng Tàu khoảng năm 2000 : dân tình VN
đổ xô vô mua Baguette vì nó dài lạ mắt nhưng lại chê "không giòn bằng
bánh mì VN" là tại vốn đã quen khẩu vị VN còn CORA là nó làm đúng kiểu
Pháp 100%. --Cây Dừa Nước Scène de vie quotidienne sur le marché de
Saigon en 1950, à l'angle du quai de Belgique et de la rue Boresse. Le
pain, introduit par les Français en Indochine, est une denrée très
appréciée et qui reste encore aujourd'hui un aliment de base au Viêtnam.
Diverses vues du marché de Saigon et des magasins de la ville, offrant
une multitudes de marchandises à la convoitise des passants. Certains
sont simplement à l’étal sur des tréteaux pour les plus modestes
commerces, tandis que les magasins du centre-ville offrent un cadre plus
ordonné mais moins exotique pour des denrées plus européennes.
Bánh mì Chợ Cũ này danh tiếng tới tuốt dưới Cà Mau lận nghen bà con. Quả là "danh bất hư truyền".
Chợ Cũ, đường Hàm Nghi. Thịt quay, bánh mì.
Bánh mì Sài Gòn
Trong các loại bánh của Nam Kỳ mình thì bánh mì không phải của bổn địa, nó là bánh của người Pháp mang theo vào sau 1859.
Trong bài "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" của Đồ Chiểu năm 1861, ta thấy
ông đồ lên án cái "tội" ngoại lai ăn bánh mì của giặc có hai câu như sau
:
"Sống làm chi theo quân tả đạo, quăng vùa hương, xô bàn độc, thấy lại thêm buồn
Sống làm chi ở lính mã tà, chia rượu lạt, gặm bánh mì, nghe càng thêm hổ."
Phan Bội Châu năm 1939 rồi còn chửi bánh mì nè :
"Mì kia gốc phải nước mình không?
Nghe tiếng rao mì thốt động lòng
Chiếc bánh não nùng mùi đất lạ
Bát cơm đau đớn máu cha ông
Văn minh những vỏ chưng ba mặt
Thấm thía tim gan lệ mấy dòng
Nhớ lại sáu mươi năm trở ngược
Say mì lắm kẻ bán non sông"
Nhưng trong một bài thơ năm 1933 ông lại thương người bán bánh mì dạo trong đêm khuya :
"Sao ông ăn hiếp mãi thằng bần
Gió táp mưa sa chọc tấm thân
"Ai ăn bánh mì không?"... rao rát miệng
Đường bùn lầy quá bước chồn chân
Trương liều tấc bụng cho trời thấy
Bấm chặt đôi giò kẻo đất lăn
Đành tủi cho em nhưng chẳng tủi
Xưa nay hào kiệt vẫn gian tân"
Bánh mì theo chân người Pháp đến Sài Gòn đầu tiên, xuống Nam Kỳ Lục Tỉnh rồi từ từ làm quen với dân và thành bánh bình dân.
Bánh mì Pháp có cái tên rất hàn lâm là Boulangerie, cái tên "La Boulangerie Française" có nghĩa là lò bánh mì Pháp. (*)
(*) Boulangerie là tiệm bán bánh mì.
Người Nam Kỳ có thể kêu bánh quy bơ, bánh Donut, bánh Macaron... là
bánh Tây, nhưng phải kêu cái bánh dài dài là bánh mì, trong khi Bắc Kỳ
thời đó kêu bánh mì là bánh Tây.
Cái này để khẳng định cái danh "Bánh mì Hà Nội" là cái ăn theo của bánh mì Sài Gòn.
Bánh mì Sài Gòn là bánh mì theo kiểu Pháp, thông dụng nhứt là bánh mì baguette nhỏ, dài.
Rồi bánh mì pâté chaud, bánh mì croissant, bánh mì pain de campagne và pain complet.
Còn có những loại bánh mì hình tròn, hình bầu dục gọi tên là le pain
rond, le complet, le bâtard, nhưng dân Nam Kỳ vẫn thích bánh mì dài sọc
trăm năm nay.
Nam Kỳ kêu cái chổ làm bánh mì là "lò" bánh mì, kêu bánh mì là "ổ" bánh, bánh mì ổ, một ổ, hai ổ.
Cái ổ bánh mì giống như ổ bánh bông lan, tức là bằng bột mì, có ruột mềm ở giữa và vỏ bên ngoài.
Trong tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh có kể về bánh mì,xin lược vài đoạn đọc cho vui.
Trong tiểu thuyết "Những kẻ khốn nạn của Victor Hugo" Jean Valjean là
một thanh niên nghèo sống cùng người em gái đã góa chồng đang nuôi bảy
đứa con nhỏ.
Anh không có vợ con,làm thuê qua ngày để nuôi các
cháu,rồi có ngày thất nghiệp các cháu anh đã phải nhịn đói mấy ngày,
Jean Valjean đã đến tiệm bánh mì ăn cắp một miếng bánh mì nhỏ đem về cho
các cháu ăn nhưng đã bị bắt và ở tù.
Hồ Biểu Chánh chuyển thể qua
thành 'Ngọn cỏ gió đùa', vì bánh mì không phải món ăn chánh của Nam Kỳ
nên ông cho Lê Văn Đó ăn trộm cái chả cháo heo của nhà bá hộ Cao.
Đọc "Lời thề trước miếu" ta biết năm 1938 một ổ bánh mì ở Cần Giuộc có giá hai xu.
(Trích dẫn)
" Ba cắc bạc mà nhiều nhỡ gì! Em đói bụng hôn? Như đói thì ăn bánh đây, muốn ăn bánh ú hay bánh bò thì ăn đi.
- Trưa hôm qua em có ăn một ổ bánh mì nhỏ hai xu. Chiều hôm qua em không có ăn vật gì hết.
- Nếu vậy thì em đói lắm. Thôi, ăn ít cái bánh ú mà dằn bụng"
Đọc cuốn"Người thất chí " cũng bối cảnh năm 1938, bánh mì ở vùng ven Sài Gòn có giá 3 xu một ổ.
(Trích dẫn)
" Đã hai tháng rồi cháu kiếm không được việc làm. Nếu cháu ăn cơm với
bà hoài, tự nhiên phải xin tiền nhà mà trả, làm như vậy thì bà già cháu
còn tiền đâu mà xài cho đủ. Vậy cháu xin bà kể từ ngày nay cháu không
lại ăn cơm nữa. Số tiền cơm hai tháng rồi, hễ 15 tây tháng tới bà già
cháu gởi lên, thì cháu trả cho bà liền.
- Cậu không ăn cơm ở đây nữa rồi cậu ăn ở đâu ?
- Thưa không hại gì. Cháu mua bánh mì ăn sơ sài mỗi bữa cũng được.
- Ý ! Ăn như vậy chịu sao nổi. Ăn thất thường lâu ngày phải mang bịnh chớ phải chơi đâu.
- Thưa được.
- Mà tôi coi thế cậu không có tiền, cậu lấy gì mua bánh mì mà ăn?
- Cháu còn được ít cắc, chừng nào hết cháu sẽ mượn tiền của anh Trinh cháu xài.
(...)
Đến tối, chàng khóa cửa bước ra ngoài đường đi thơ-thẩn, gặp một đứa
nhỏ bán bánh mì, chàng mua một ổ ba xu, rồi thủng-thẳng đi xuống mé sông
ngồi trên bực thạch mà ăn; ngó trời, ngó nước im lìm, ngó xe, ngó người
náo-nức, mà chắc tại trong trí chàng đương bối-rối, nên không để ý đến
vật chi hết.
Có lẽ ăn bánh mì rồi khát nước, nên lối 8 giờ chàng
bươn-bả trở về nhà. Chàng mở cửa vặn đèn, uống một hơi tới hai ly nước
lạnh; rồi ngồi lại bàn viết lấy giấy mà viết. Viết tới 3 giờ khuya,
chàng mới chịu đóng cửa tắt đèn đi ngủ."
Trong "Tơ hồng vương vấn" ta thấy dân Nam Kỳ nhét lạp xưởng vô ổ bánh mì mà ăn từ xưa rồi.
Cái này bác bỏ dư luận cho rằng bánh mì nhét thịt đầu tiên ở Sài Gòn là
tiệm bánh mì của người Bắc di cư tên là Hòa Mã ở ngã tư Cao Thắng -
Nguyễn Đình Chiểu.
(Trích dẫn)
"Vĩnh Xuân lên chợ ăn một tô cháo
Quảng Đông no cành, mua hờ một ổ bánh mì, rồi thả theo mé sông mà chơi.
Châu thành Mỹ Tho lớn hơn Gò Công, buôn bán thạnh hơn, mà dân cư cũng
đông hơn. Quang cảnh thì vui, nhưng vì ban đêm, lại xứ lạ, Vĩnh Xuân
không dám đi xa, đi tới nhà ga xe lửa rồi trở lại đò mà nghỉ.
Sáng
ngày sau, Vĩnh Xuân lên bờ mua một cặp lạp xưởng xuống ăn với ổ bánh mì
mua hồi hôm rồi kêu xe kéo và từ giã chủ đò với hai chị bán trái cây,
chở rương đi vô trường"
Trong "Ái tình miếu" ta thấy dân Nam Kỳ ăn bánh mì nhét pâté.
(Trích dẫn)
"Hồi nãy em có lấy bỏ túi đem theo một hộp pâté với hai ổ bánh mì nhỏ đây"
Trong"Người thất chí " cho ta thấy bánh mì ở trước chợ Bến Thành có giá
4 xu một ổ, tức mắc gấp đôi giá thị trường. Và dân Nam Kỳ ăn bánh mì
với thịt xá xíu.
(Trích dẫn)
"Về tới chợ mới Bến Thành, Phụng
ngó đồng hồ gắn trên đầu chợ thì thấy đã 4 giờ rưỡi. Chàng mua một ổ
bánh mì 4 xu với một cắc bạc thịt xá-xiếu, xin giấy gói lại kín đáo, rồi
cầm đi qua đại-lộ Gallieeni mà về nhà"(Hết trích)
Bánh mì là món
ăn chơi của dân Nam Kỳ, không thể thế cơm, thành ra bánh mì thường bán
sáng sớm và buổi chiều cho dân ăn sơ sịa lưng lưng cái bụng thôi.
Nhà nghèo ăn bánh mì không, uống nước lạnh óc ách no bụng là đi làm.
Người Sài Gòn thường ăn sáng với bánh mì kèm theo hột gà ốp-la (œuf sur
le plat), trứng ốp-lết (omelette) hoặc trứng la-cót (œuf à la coque)
Bánh mì ngày nay là một món thông dụng ở Việt Nam.
Nhưng quan trọng là người Việt ta đã biết làm nó thành bánh mì kiểu của
mình khi nhét vô đó nào là thịt, cá, xá xíu, lạp xưởng, chà bông, chả
lụa, xíu mại, rau củ... ngon không thể tưởng tượng.
Cái thứ bánh
dài, giòn rụm và thơm mùi bột mì mới chín, mùi bơ trét bên ngoài đó đã
thành một thứ quà đô thành bình dân mà sang trọng khi đi từ Sài Gòn về
quê, ghé Phú Lâm,bến xe mua vài ổ làm quà về quê.
Tiếng rao "Bánh mì
Sài Gòn mới ra lò nóng hổi vừa thổi vừa ăn, giòn rụm, thơm phức đây bà
con ơi" vẫn còn đọng lại trong tâm trí những ai trót yêu xứ sở của mình.
--theo Nguyễn Gia Việt
Saigon 1970. Bưu Điện Trung ương. Kiosque Bánh mì Hương Lan. Photo by Artzkat. Saigon 1950. Photo by Carl Mydans. Con dao cắt bánh mì của bà này thật đáng nể.
Cholon 1956. A bread seller in a Cholon street. Ông lão bán bánh mì trên một con đường ở Cholon. French Stick - January 01, 1956 - Three Lions Saigon 1960s. Street Scene. Kiosque bánh mì Hương Lan phía trước Bưu Điện.
Saigon 1950. Photo by Carl Mydans.
Saigon
1950. Photo by Carl Mydans. Đây là Chợ cũ trên Đại lộ Hàm Nghi. Ở giữa
có đường ray xe lửa. Bên kia đường là Toà Đại sứ Hoa Kỳ. Ngã tư Hàm
Nghi-Võ Di Nguy. Chính là ngã tư này, nơi những hàng bánh mì đã bán tại góc phố này suốt gần 70 năm nay.
Tiếp theo lần trước, kính gửi quý anh chị bài sưu tầm về những địa danh có những cái tên mà người Sài Gòn không thể nào không biết.
Có thể với thời gian, chúng ta quên đi ít nhiều, nên xem lại những nơi quen thuộc của những ngày xưa thân ái vẫn là niềm vui khi chúng ta còn có thể nhớ về.
Chuyện đáng quý là người Sài Gòn thường rất dễ tính, bình dân và ít kiếm chuyện với hàng xóm khác với những miền khác.
Có lẽ đa số dân miền nam lúc nào cũng dư hơn thiếu nên rất thích dĩ hòa vi quý.
Học trò các trường lớp tại Sài Gòn, từ các trường tư đến trường công, chưa bao giờ có cảnh đánh lộn hay hiếp đáp những trò thua, yếu hơn mình mà luôn luônso vai gánh vác chuyện thiên hạ.
Học trò miền Nam rất lễ phép, quý trọng thầy cô và sau này vẫn giữ như thế, nên đa số những dịp tổ chức họp bạn trường xưa đề rất vui vẻ trong tình thân.
Những lần tôi bắt gặp những vidéo học tròn thời nay đánh đập bạn không thương tiếc và không chỉ là cái trót làm mà còn hung dữ như những tay anh chị, thật đáng tiếc vô cùng.
Caroline Thanh Hương
Lý giải tên gọi của các nút giao thông nổi tiếng ở Sài Gòn
Ngã năm Chuồng Chó, ngã tư Hàng Xanh,
Bảy Hiền… những tên gọi gần gũi với nhiều thế hệ người Sài Gòn vốn xuất
phát từ tên người hoặc sự vật điển hình xưa. Ngã năm Chuồng Chó
Nút giao thông lớn thuộc phường 3 (quận Gò Vấp) nay có tên gọi khác
là Ngã Sáu Gò Vấp. Đây là điểm giao nhau của đường Võ Di Nguy (nay là
Nguyễn Kiệm), Nguyễn Oanh (trước 75 mang tên 1 Hương Lộ), Quang Trung,
Phạm Ngũ Lão, Gia Long (nay là Nguyễn Văn Nghi). Sau này giao lộ mở thêm
1 đường nhỏ nữa mang tên Trần Thị Nghĩ, đổi thành tên chính thức là Ngã
Sáu Gò Vấp, nhưng người dân vẫn quen với cái tên không chính thức là
Ngã 5 Chuồng Chó.
Thời Pháp thuộc, giao lộ này được gọi là Ngã năm Hàng Điệp vì dọc
theo năm tuyến đường chéo nhau bấy giờ có trồng những cây điệp lớn. Thập
niên 1940, Pháp cho xây dựng ở khu vực ngã năm này một cơ sở nuôi chó
huấn luyện phục vụ việc tuần tra và cảnh giới. Sau 1954, cơ sở này bàn
giao cho chính quyền VNCH, trở thành trường huấn luyện quân khuyển. Từ
đó, người Sài Gòn đặt cho giao lộ này cái tên gần gũi: Ngã năm Chuồng
Chó.
Trường quân khuyển xưa
Năm 1966, trường này được nâng cấp thành Trung tâm huấn luyện và bổ
sung Quân khuyển với quy mô mở rộng, kỹ thuật huấn luyện cũng được cập
nhật từ Mỹ. Các chú chó nghiệp vụ này được luyện đánh hơi để kiêm thêm
công việc tuần tiễu. Có thời, tất cả các căn cứ quân sự của Mỹ tại Đông
Nam Á đều sử dụng quân khuyển do nơi này huấn luyện. Ngã ba Ông Tạ
Địa danh này được hình thành từ những năm 40 của thế kỷ trước và được
lưu truyền cho đến nay. Ngã ba là điểm giao giữa hai đường Lê Văn Duyệt
và Thoại Ngọc Hầu (nay là Cách Mạng Tháng Tám và Phạm Văn Hai thuộc
phường 5 quận Tân Bình). Cư dân khu vực Ngã ba Ông Tạ đa số người miền
Bắc và phần lớn theo đạo Thiên chúa.
Khu vực này vốn nổi tiếng bởi từng tồn tại phòng khám của lương y
Nguyễn Văn Bi (thường được người dân gọi là ông Tạ). Với kiến thức học
được trên núi, ông đã dùng cây thuốc nam để chữa bệnh, đặc biệt là cho
trẻ con và phụ nữ.
Tiếng lành đồn xa, bệnh nhân đến cơ sở chữa bệnh của ông Tạ ngày càng
đông. Khu vực này quy tụ thêm nhiều thầy thuốc đến lập nghiệp, tạo nên
khu phố khám chữa bệnh và bán thuốc nam của Sài Gòn xưa. Ngoài danh
truyền là một lương y giỏi, ông Tạ còn được biết đến là một nhà hảo tâm,
luôn sẵn lòng cưu mang và giúp đỡ người nghèo quanh vùng. Ngã tư Hàng Xanh
Đây là nút giao thông quan trọng tại cửa ngõ phía Đông Sài Gòn. Ngã
tư Hàng Xanh là điểm giao nhau của 2 tuyến đường huyết mạch Phan Thanh
Giản và Hồng Thập Tự (nay là Điện Biên Phủ và Xô Viết Nghệ Tĩnh). Do
lượng xe đông, đầu năm 2013, một cầu vượt bằng thép nhẹ được khánh thành
để hạn chế ùn tắc.
Ngã 4 Hàng Xanh 1961
Lý giải về tên gọi Hàng Xanh, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, trước
năm 1945 khu vực này trồng nhiều cây sanh, loại cây lớn cùng họ với đa,
đề, si… Sanh được trồng dọc hai bên đường Bạch Đằng ngày nay kéo dài đến
ngã tư này. Vì vậy mà ngày xưa đường Bạch Đằng còn gọi là đường Hàng
Sanh.
Hàng Xanh 1967
Theo bản đồ Sài Gòn những năm 60, đầu đường Bạch Đằng được chú thích
là đường Hàng Sanh, và ngã tư ngay sát đó được gọi là ngã tư Hàng Sanh.
Người dân đọc từ Hàng Sanh nhiều năm thành Hàng Xanh. Ngã tư Bảy Hiền
Đây là nút giao thông quan trọng, là điểm giao của các đường lớn gồm
Lê Văn Duyệt, Võ Tánh, Lý Thường Kiệt (nay là Trường Chinh, Cách Mạng
Tháng Tám, Lý Thường Kiệt và Hoàng Văn Thụ).
Về tên gọi, theo Lê Minh Quốc trong sách “Người Quảng Nam”, Bảy Hiền
là tên của ông già bán cà phê “cóc” sinh thứ Bảy, tên Hiền. Người này
cũng cai quản các đồn điền cao su của Nam Phương hoàng hậu, tức Nguyễn
Hữu Thị Lan – phu nhân vua Bảo Đại.
Khoảng năm 1940 người Sài Gòn gọi “ngã tư ông Bảy Hiền” dần dần từ
“ông” mất chỉ còn “ngã tư Bảy Hiền”. Sau này, nguyên khu vực quanh ngã
tư được gọi thành “Bảy Hiền”.
Ngã 4 Bảy Hiền trước 75
Trước năm 1954, khu vực này vẫn còn là vùng ngoại ô của Sài Gòn, bao
gồm một đồn điền cao su và những cánh đồng lúa chạy theo con đường lên
miệt Tây Ninh. Một vài gia đình sinh sống bằng nghề làm ruộng và chăn
nuôi ngựa.
Vùng Bảy Hiền nổi tiếng với làng dệt do những cư dân Quảng Nam vào
đây lập nghiệp (sau năm 1954). Trên đường Nguyễn Bá Tòng, thuộc phường
12 có một ngôi chợ chuyên bán các món ăn của xứ Quảng – chợ Bà Hoa. Ngã ba Chú Ía
Hiện nay, Ngã Ba Chú Ía là giao lộ lớn thường xuyên diễn ra việc ún ứ
xe vào giờ tan tầm thuộc phường 3 (quận Gò Vấp), gần công viên Gia
Định. Đây là điểm giao giữa các tuyến Nguyễn Kiệm, Nguyễn Thái Sơn,
Hoàng Minh Giám, Phạm Văn Đồng.
Trước khi mở rộng, đây chỉ là một ngã 3 của các đường Võ Di Nguy, Phan Thanh Giản.
Góc trên bên phải là Ngã 3 Chú Ía trước 1975. Các ngôi nhà trong hình là Tổng Y Viện Cộng Hòa, nay là bệnh viện 175
Theo một nhà nghiên cứu, trước 1975, khu vực này có một người Hoa tên
Hía làm nghề thủ công và có cửa hàng Bách hoá lớn nên người Sài Gòn
gọi khu vực này thành ngã ba Chú Hía. Qua năm tháng, phát âm này dần
biến mất chỉ còn “Chú Ía” cho đến nay.
Hiện ngã ba Chú Ía mở rộng thành ngã 6 với tên gọi khác là Ngã Sáu
Nguyễn Thái Sơn hay Vòng xoay Nguyễn Thái Sơn. Nhưng với nhiều người Sài
Gòn, họ vẫn quen với tên gọi ngã ba Chú Ía khi qua khu vực này. Ngã 6 Cộng Hoà
Đường Nguyễn Văn Cừ ngày nay đâm thẳng ra ngã 6 Cộng Hoà. Trước 1975,
con đường này mang tên là đường Cộng Hoà, nay ngã 6 ở khu vực này cũng
được gọi là ngã 6 Cộng Hoà. Sau 1975, mặc dù tên đường Cộng Hoà đã bị
đổi nhưng ngã 6 này vẫn mang tên cũ. Bùng Binh Lăng Cha Cả
Ngay đoạn cầu vượt ở đầu đường Cộng Hòa – công viên Hoàng Văn Thụ
hiện nay, người ta vẫn quen gọi khu vực này là bùng binh Lăng Ca Cả, dù ở
đây đã từ lâu không còn cái “Lăng” nào.
Lăng Cha Cả xưa
Lăng Cha Cả được xây dựng vào năm 1799 nhằm an táng thi hài giám mục
Bá Đa Lộc – một nhà truyền giáo người Pháp có công giúp đỡ chúa Nguyễn
lúc bấy giờ là Nguyễn Phúc Ánh – sau này là vua Gia Long. Đến năm 1980,
khu vực Lăng này bị giải tỏa, xây thành một bùng binh có quả địa cầu.
Đến những năm 2013, khu vực này được xây một cây cầu vượt bằng sắt để
tránh ùn tắt, người ta lại gọi cây cầu này là Cầu vượt Lăng Cha Cả.
tt
Kính gửi quý anh chị một bài giải thích cách tìm số nhà theo thời tây và bài tìm hiểu về lọI XE ÔM GRAB, loại xe này đã bắt đầu cạnh tranh với ngành xe ôm, nghề tay trái của một số bà con quen thấy trước đây.
Cũng như bên pháp hay trên thế giới hiện nay, nghề chạy Taxi cũng biến dạng không ngừng với những tập đoàn chuyên chở người khách theo tiêu chuẩn riêng.
Sau đó, tôi sẽ chuyển cho quý anh chị đọc một câu chuyện nhỏ về Sài Gòn, cho những ai chưa đi Việt Nam.
Tôi bảo đảm quý anh chị sẽ thật ngỡ ngàng khi thành phố đó không là thành phố của những người đã ra đi từ dạo tỵ nạn bảy lăm.
Caroline Thanh Hương
tt Saigon 1961.
CHUYỆN PHIẾM VỚI MỘT ANH XE ÔM CÔNG NGHỆ ĐÃ CÓ BẰNG ĐẠI HỌC
(Ghi lại câu chuyện của một bác lớn tuổi và một cậu xe ôm công nghệ tốt nghiệp đại học)
Một bác lớn tuổi bực mình với một cậu Grab Biker :
- Sao tao đợi mày ở đây đến 20 phút mà mày cứ nói đến rồi là sao ?
- Dạ, cháu tưởng số 2 Đồng Khởi là Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn nên cháu đứng đó đợi...
- Khổ quá... Mày không biết xem số à ?
- Cháu có xem, nhưng chỗ Nhà thờ không có số. Cháu nghĩ số 2 là đầu đường nên chờ mãi. Đang tính báo “Hủy” thì bác gọi lại...
- Mày học hành sao mà đầu đường, cuối đường không biết ?
- Dạ, cháu có đi học chứ. Cháu mới tốt nghiệp Đại học Luật bác ạ. Nhưng
quê ở Tây Ninh. Giờ tốt nghiệp, xin việc hoài không được, phải chạy
Grab kiếm cơm. Bác thông cảm.
- Thôi được, chạy đi. Tao dạy mày
một lần cho biết nhé. Cái đó gọi là Kiến thức phổ thông, nhưng tao biết
gần như 100% người Việt ở Việt Nam không biết. Từ xếp lớn đến thằng chạy
xe ôm như mày. Vì có học đâu. 100 anh chạy xe ôm đều không biết trừ
những anh tao nói thì biết thôi. Nhớ nhé :
Trong một đô thị đã có
quy định : Mặc nhiên là số nhỏ luôn tính từ sông lên (*). Ví dụ : Số 2
đường Đồng Khởi là Cà phê Runam tao đang đứng đây là số nhỏ vì nó giáp
sông Sài Gòn. Vậy, chỗ mày chờ lúc nãy là ở Nhà thờ Đức Bà là cuối đường
Đồng Khởi. Số lẻ luôn bên tay trái, số chẵn bên tay phải khi mày đứng
nhìn từ đầu đường đến cuối đường. Vậy khách Tây nó nói cho xe đến trung
tâm Sài Gòn thì mày chạy đi đâu ?
(*) Người ta đánh số nhà theo
nguyên tắc Bắc - Nam, Đông - Tây chứ không đánh số nhà từ sông lên. Tuy
nhiên, cách đánh số đường tại Saigon do người Pháp và dựa trên cách làm
người Pháp tại Paris (luật 4.2.1805). Con số 1 bắt đầu từ bờ sông Seine.
Con số 1 đường Catinat bắt đầu từ sông Saigon.
- Dạ... Chắc chạy ra Nguyễn Huệ phải không bác ?
- Trật lất. Ở một đô thị, trung tâm là nơi có nhà ga xe lửa chính. Rồi
nếu không có thì là Bưu điện Trung tâm. Tức là chỗ Nhà thờ Đức Bà vừa
nãy đó.
Trước 1975, trung tâm Sài Gòn là Nhà ga xe lửa ở chỗ gần
chợ Bến Thành, chứ không phải là Chợ Bến Thành. Sau năm 1980, nhà ga này
dời về Hòa Hưng nên trung tâm Sài Gòn hiện nay là Bưu điện trung tâm
Sài Gòn.
Đó là các kiến thức phổ thông. Mày biết thì đi đâu ở
nước ngoài cũng không sợ bị lạc đường. Nó có những quy tắc phổ quát ở đô
thị, trong một xã hội băn minh. Phải được dạy dỗ từ bé. Nhưng người ta
không làm. Người ta dạy rất nhiều thứ vô bổ. Người Việt đi nước ngoài
khổ lắm. Đi từng đoàn, xem bản đồ không biết, xem la bàn không biết. La
hét inh ỏi. Xấu hổ ghê lắm... Trong khi ở các nước khác, trước khi học
toán, học lý, họ dạy người ta sống với nhau như thế nào. Gọi là học cách
Cư xử, cách Đối nhân xử thế giữa người với người, giữa trẻ với người
lớn tuổi. Rồi dạy kỹ năng sống, kỹ năng sinh tồn, nhóm lửa trong điều
kiện khó khăn, cách dựng lều, trại, cách bắt cá, cách xử lý thịt sống...
Rồi học bơi, học thoát khỏi đám cháy, nhà sập, động đất hay bị bắt
cóc... Học cách ứng cứu y tế sơ đẳng... Nhiều lắm... Như trẻ con ở Nhật,
từ lớp 1 đến lớp 6 chỉ học như vậy. Và một ít chữ. Toán, Lý, Hóa chỉ
sau này mới học. Và nếu có năng khiếu có đam mê mới theo một ngành nào
đó và học cấp cao hơn. Nhưng trước đó đứa bé đã biết mọi thứ để tự lo
cho cuộc sống của mình.
Tao sang Canada... Người ta dạy lắp điện,
sửa ống nước, thoát nước với những điều cơ bản từ trong trường phổ
thông. Cái gì lo cho bản thân mình chính là phổ thông. Còn ở Việt Nam
không có. Vì vậy, ở Việt Nam làm gì cũng mướn thợ. Ở nước ngoài, người
ta ai cũng làm được hết, dù là phụ nữ hay đàn ông, từ điện đến cấp,
thoát nước... Chỉ những người muốn công việc chuyên nghiệp và quá bận
rộn mới mướn thợ.
Còn ở Việt Nam, rất nhiều đàn ông không biết lắp điện, không biết sửa ống nước. Vì có được học đâu?
Trẻ con Việt Nam yếu về mọi kỹ năng, cái gì cũng không biết. Vì chúng
phải bỏ thời giờ để học yêu lãnh tụ, yêu đồng bào. Đó là sự xuẩn ngốc.
Vì tình yêu không thể dạy để yêu được. Tình yêu là một tình cảm tự nhiên
và lòng yêu nước cũng tự nhiên dù không dạy cũng vậy. Hôm qua, thằng
cháu ngoại của tao mới vào lớp vỡ lòng về hỏi : Ngoại ơi, tổ quốc là gì
hả ngoại, có phải là tổ con chim quốc không ngoại, sao cô giáo dạy phải
yêu ? Tao nhức đầu quá, chẳng biết giải thích sao.
Sao không dạy
cho bọn nó trước hết yêu ông, bà, cha, mẹ, anh chị, bạn bè, kính trọng
thầy cô, người lớn trước khi dạy nó những thứ khác ? Đầu óc non trẻ của
tụi nó sao kham nổi mấy khái niệm xa lắc xa lơ ?
Lớn lên, chúng
còn mất thì giờ học Toán cao cấp như Vi phân, Tích phân. Mấy đứa sau này
làm ca sỹ, nhân viên bán hàng, cầu thủ đá banh như Công Phượng, Quang
Hải hay chạy Grab như mày... cần gì những thứ này ? Hầu hết đều vứt đi
sau khi thi xong, quá lãng phí công sức người dạy lẫn người học. Cái
không dùng tới trong đời sống hàng ngày sao gọi được là phổ thông ? Nó
chỉ nên dạy ở đại học...
Còn nhiều thứ vô bổ khác nữa được nhồi
nhét vào đầu chúng. Chẳng biết nhằm mục đích gì ? Cách dạy cũng vậy, từ
cấp nhỏ đến đại học toàn đọc, chép, thầy cô bảo sao nghe vậy, đứa nào có
ý khác một tý, cãi một tý thì mắng là hỗn, láo mặc dù mình sai lè lè !
Chẳng khác gì biến chúng thành một lũ cừu dễ bảo.
Giáo dục bây
giờ thật tệ hại. Cho nên nói cứ nói mà không có mục tiêu nào đạt được.
Đại hội Đảng năm 1976, người ta nói đến 1980 cơ bản biến nước ta thành
nước Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá. Và giờ đã 43 năm rồi mà vẫn còn xa
vời...
Hôm nọ có một gã chức nhớn mới nói : Giáo dục của ta chưa bao giờ tốt như bây giờ, kể từ thời Vua Hùng đến giờ...
Một cậu bé bán vé số đứng cạnh mới hỏi :
- Có đúng không bác?
Ông bác lớn tuổi tự hào trả lời :
- Đúng chứ cháu. Cháu mới 10 tuổi mà biết sử dụng Ipad, Iphone nhoay
nhoáy. Bác chắc là Vua Hùng sống lại cũng không giỏi như cháu đâu. Nên
mới nói giáo dục của ta bây giờ hơn thời Vua Hùng nhiều lắm...
--Tiến Tăng Lê
(theo fb HP) https://www.facebook.com/groups/1287600014603370/permalink/2821915364505153/
============
La Seine, point de repère de numérotation
Toutes les rues de Paris sont numérotées en fonction de la Seine.
Ainsi, pour les rues perpendiculaires ou obliques par rapport au
fleuve, les premiers numéros commencent du côté de la rue qui est le
plus proche de la Seine.
En ce qui concerne la numérotation paire ou impaire, le côté droit de la rue sera pair, et donc le côté gauche sera impair.
Facile, mais comment déterminer le côté droit ou gauche ? Il s’agira de la droite du passant s'éloignant de la rivière.
Et pour les rues parallèles à la Seine ?
Dans ce cas-là, les numéros suivent le courant de la Seine, qui coule
d’Est en Ouest, ainsi, la numérotation commencera du côté Est de la rue.
Les numéros pairs seront toujours sur la droite, en se mettant dans la direction d’écoulement du fleuve.
Vous trouverez tous les détails de cette numérotation dans le décret du 4 février 1805.
============
C'est le décret du 4 février 1805 qui définit le système actuel :
« Article 2. Ce numérotage sera établi par une même suite de numéros
pour la même rue, lors même qu'elle dépendrait de plusieurs
arrondissements communaux, et par un seul numéro qui sera placé sur la
porte principale de l'habitation.
Article 4. La série des numéros
sera formée des nombres pairs pour le côté droit de la rue, et des
nombres impairs pour le côté gauche.
Article 5. Le côté droit
sera déterminé, dans les rues perpendiculaires ou obliques au cours de
la Seine, par la droite du passant se dirigeant vers la rivière8, et
dans le sens du cours de la rivière.
(...)
Article 7. Le
premier numéro de la série, soit pair, soit impair, commencera, dans les
rues perpendiculaires ou obliques, au cours de la Seine, à l'entrée de
la rue prise au point le plus rapproché de la rivière, et, dans les rues
parallèles, à l'entrée prise en remontant le cours de la rivière; de
manière que, dans les premières, les nombres croissent en s'éloignant de
la rivière, et dans les secondes, en la descendant. »
La disposition des numéros est donc déterminée par la situation de la rue relativement à la Seine :
d'une part les rues sont parallèles, perpendiculaires ou obliques à la
rivière. Dans les rues parallèles, les numéros de la série commencent à
l'entrée de la rue en amont de la Seine et croissent dans le sens de son
cours. Dans les rues perpendiculaires et les rues obliques, le premier
numéro de la série commence à l'entrée de la rue du côté le plus proche
de la Seine. L'article 6 précise que dans les îles, le grand canal de la
rivière coulant au nord détermine la position des rues ;
d'autre
part, les numéros pairs sont placés à la droite et les numéros impairs à
la gauche du passant regardant dans la direction des numéros
croissants.
Dans les rues bordées en partie de propriétés non
bâties, ou de maisons d'une grande étendue et susceptibles d'être
divisées, on a réservé des numéros à raison de 1 pour chaque longueur de
15 mètres qui, en moyenne, est celle de la façade d'une maison à Paris.
Cette nouvelle numérotation fut rapidement effectuée durant l'été 1805. Ses principes sont toujours valables aujourd'hui. Café
de la Rotonde ở địa chỉ số 2 Catinat. Bên phải bức ảnh là đường Bạch
Đằng với hai hàng cây ở một bên hè. Ảnh chụp cuối thế kỷ 19, lúc này
việc chiếu sáng đường phố vẫn dùng loại đèn thắp dầu.
Số
1 Catinat, vị trí ngôi nhà bên trái có người đàn ông đứng tựa cửa sau
này sẽ là khách sạn Majestic. Ảnh được chụp cuối thế kỷ 19.
Số 136 đường Catinat
Photo-Studio là cửa tiệm của nhà nhiếp ảnh Ludovic Crespin ở số 136
đường Catinat, đi xuống chút nữa là Khách sạn Continental Palace (132
rue Catinat, ngày nay cũng giữ đúng địa chỉ 132 Tự Do). Hình chụp hướng
về phía Công trường Nhà hát Thành phố Place du Théâtre và bến Bạch Đằng.
Photo-studio sau này vào cuối thập niên 1940 và đầu thập niên 1950 là của nhà nhiếp ảnh Paul Gastaldy.
Người chụp ảnh đứng ở khoảng góc đường Rue d'Espagne (đường Lê Thánh
Tôn) và đường Catinat chụp về hướng Công trường Nhà hát Thành phố. Khách
sạn Continental Palace (ngay giữa hình) nơi chiếc xe thứ ba phía xa
trong hình đậu. Số 2 Catinat là đầu đường ở bến Bạch Đằng. Nếu bắt đầu
từ bến Bạch Đằng đi vào đường Catinat thì bên phải là số chẵn, bên trái
là số lẽ.
Grab là gì? Grab hoạt động như thế nào?
Hình ảnh những chiếc xe rong ruổi đầy ắp phố
phường với đồng phục màu xanh lá cây của Grab đã quá quen thuộc với
chúng ta. Trong đó, ô tô được gọi bằng grabtaxi, xe máy được gọi bằng
grabbike. Vậy Grab là gì? Grabbike hoạt động như thế nào?
Tại nội thành Tp Hồ Chí Minh và Hà Nội, đường phố thường quá tải bởi các
phương tiện giao thông. Đặc biệt vào các khung giờ cao điểm, xe máy trở
thành phương tiện di chuyển được lựa chọn nhiều nhất.
Grab cũng không ngoại lệ, vừa di chuyển nhanh chóng hơn taxi, vừa đảm bảo hơn so với xe ôm truyền thống.
Grab là gì?
Grab (trước đây gọi là GrabTaxi) là công ty công nghệ cung cấp
dịch vụ vận chuyển và đi lại tại Malaysia, Singapore và các quốc gia
Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Grab hoạt động theo mô hình kinh tế
chia sẻ tương tự Uber. Mặc dù ban đầu hoạt động với xe ôtô giống Uber
tại Malaysia và Singapore, để phù hợp với tình trạng kẹt xe ở nhiều
thành phố, Grab đã triển khai thêm dịch vụ GrabBike với phương tiện là
xe gắn máy tại Việt Nam, Thái Lan và Indonesia.
Thành lập: 2012
Người sáng lập: Anthony Tan, Tan Hooi Ling
Trụ sở chính: Singapore.
Grab hiện đang cung cấp các dịch vụ ở tám quốc gia và 195 thành phố
ở Đông Nam Á. Theo công bố của Grab, ứng dụng di động của công ty công
nghệ này đã được tải xuống trên 90 triệu thiết bị di động. Nền tảng của
Grab hiện có hơn năm triệu người sử dụng hằng ngày và cũng có hơn năm
triệu đối tác là tài xế và đại lý.
Cuối năm 2017 Grab công bố đã có hơn 1.1 triêu tài xế và rằng mình đã chiếm 95% thị trường xe ôm công nghệ trên toàn thế giới.
Grab ứng dụng vận chuyển đặt trên điện thoại di động, người gọi xe có
thể dùng ứng dụng này để đặt xe (xe máy, ô tô, taxi, giao hàng, thức
ăn). Người dùng nhập điểm đón và điểm đến, ứng dụng sẽ hiện
cước phí. Tiếp đó là đặt xe và đợi tài xế đến đón.
Ứng dụng Grab sẽ giúp kết nối các tài xế có xe rãnh và muốn kiếm thêm
thu nhập với khách hàng muốn sử dụng dịch vụ từ đó tạo ra lợi nhuận cho 2
bên và giải quyết được vấn đề giao thông tại Việt Nam khi càng ngày
càng nhiều phượng tiện tham gia.
Vào ngày 27/02/2014, ứng dụng đã có mặt tại Việt Nam với tên gọi
GrabTaxi. Và sau gần 2 năm hoạt động tại Việt Nam với hàng loạt dịch vụ,
như: GrabTaxi, GrabBike, GrabCar, GrabExpress... và rất nhiều dịch vụ
khác ra đời phục vụ cho mọi nhu cầu di chuyển của người dân Việt Nam.
Cách dịch vụ trên ứng dụng Grab
Hiện tại ở thị trường Việt Nam Grab đã mở rộng các dịch vụ của
mình, bạn đầu hãng này chỉ có các dịch vụ như: GrabBike, GrabCar,
GrabTaxi...từ năm 2017 thì các dịch vụ mới ra đời như Grab đi tỉnh,
GrabExpress, GrabFood và gần đây là GrabHour.
Grabbike
là chức năng được tích hợp trên ứng dụng Grab giúp kết nối trực tiếp
giữa khách hàng có nhu cầu đi lại và tài xế xe ôm 2 bánh (xe máy).
GrabCar
là dịch vụ xe hơi 4 bánh kết nỗi giữa cá nhân có xe hơi rãnh và khách
hàng muốn di chuyển bằng xe 4 bánh.Cước phí chuyến đi đều được hiển thị
trên ứng dụng và khách hàng không phải trả thêm tiền gì khác.
Dịch vụ này có giá thành rẽ hơn dịch vụ Taxi truyền thống như Mai Linh, Vinasun...
GrabTaxi Là dịch vụ kết nối các tài xế Taxi của các hãng taxi tại
Việt Nam (Mai linh, Vinasun…) với khách hàng có nhu cầu đặt xe di
chuyển, tương tự như GrabCar thì dịch vụ này bao gồm các loại xe dưới 9
chỗ ngồi trở xuống.Tiền cước sẽ tính theo đồng hồ điện tử trên xe chứ
không hiển thị trên ứng dụng Grab.
Grab đi tỉnh
là dịch vụ GrabCar 2 chiều cho phép bạn đi những chuyến đi xa có lượt
đi và lượt về trong ngày với mức cước phí rẽ hơn GrabCar và thường dùng
để đi từ tỉnh này sang tỉnh khác với biểu phí tính cước khác với dịch vụ
grab 4 chỗ và 7 chỗ hiện tại.
GrabExpress
là dịch vụ giao hàng nhanh trong nội thành, Grab tân dựng lượng tài xế
GrabBike của mình để hoạt động dịch vụ này nhằm mang lại thu nhập thêm
cho tài xế cũng như phục vụ nhu cầu giao hàng của khách hàng sử dụng.
GrabFood
là dịch vụ giao thức ăn/nước uống đặt qua ứng dụng Grab.Các của hàng đồ
ăn, thức uống sẽ liên kết với Grab và danh sách của hàng sẽ được hiển
thị lên ứng dụng với thực đơn đã đăng ký.
Các lái xe Grab sẽ thực hiện việc mua đồ ăn/ thức uống từ nhà hàng đến giao cho khách hàng đã đặt trong thời gian sớm nhất.
GrabHour
(Grab Giờ) là dịch vụ đặt xe riêng và tính cước phí theo giờ. Nhờ vậy,
bạn có thể di chuyển một cách linh động giữa các điểm, nhưng vẫn biết
trước giá tiền - giá cố định tuỳ vào gói thời gian mà bạn đặt.Nhờ vậy,
bạn có thể di chuyển một cách linh động giữa các điểm, nhưng vẫn biết
trước giá tiền – giá cố định tuỳ vào gói thời gian mà bạn đặt.
GrabPay
là hình thức thanh toán cách dịch vụ trên ứng dụng Grab bằng thẻ tín
dụng như các thẻ Credit và Debit Master Card/Visa.Chính vì vậy mà bạn
không cần phải đem tiền mặt theo hoặc phải chuẩn bị tiền lẽ để đưa cho
tài xế Grab.Tuy nhiên dịch vụ này đã bị thay thế bằng ví GrabPay by Moca
từ ngày 16/10/2018
Từ ngày 16/10/2018 Grab chính thức cho ra mắt ví điện tử GrabPay by Moca
trên ứng dụng Grab thay thế dịch vụ GrabPay để khách hàng có thể nạp
tiền vào và sử dụng để thanh toán các dịch vụ của Grab.Mọi người lưu ý
là GrabPay by Moca sẽ thay thế dịch vụ Grabpay và Grabpay Credits
trước đây nhé, và nếu ai còn tiền trong ví GrabPay thì tự động sẽ
chuyển sang ví Grab by Moca nhưng bạn phải kích hoạt thì mới chuyển qua
được nhé.
Đến tháng 05/2018 Grab chính thức mua lại ví điện tử Moca và đặt đổi tên ví GrabPay by Moca thành Grab Moca.
Có thể tương lai Grab sẽ mở thêm khá nhiều dịch vụ khác để phù hợp với giao thông cũng như thị trường Việt Nam.
Grab hoạt động như thế nào?
Nếu muốn chọn một chuyến Grabbike hay GrabCar để đi lại, trước hết
điện thoại của bạn cần được cài đặt ứng dụng Grabtaxi trước đã. Bạn có
thể tải về từ Appstore nếu dùng iPhone hoặc từ Google Play nếu dùng điện
thoại chạy hệ điều hành Androids.
Khi mở ra Grab, ứng dụng này ngay lập tức định vị vị trí của bạn. Bạn
chỉ cần chọn Điểm Đến, sau đó lựa chọn phương tiện di chuyển trên ứng
dụng Grab (biểu tượng grabbike là hình xe máy, còn GrabCar - GrabTaxi là
hình ô tô).
Tiếp theo, ứng dụng Grab sẽ tính toán tiền cước phí cho bạn và liên hệ
tới các tài xế ở gần. Khi kết nối được bạn với một tài xế xe ôm, bạn có
thể theo dõi màn hình điện thoại để quan sát được tài xế đã đi đến đâu
rồi và hoàn toàn không cần phải sốt ruột khi đứng chờ.
Grab còn tiện dụng ở chỗ trong quá trình tài xế đưa bạn di chuyển, chúng
vẫn chỉ ra lộ trình và vị trí của bạn. Bạn không chỉ chủ động được về
chi phí mà còn nắm bắt được lộ trình của mình nữa.
Grab được đông đảo người dân sử dụng là nhờ lợi ích tuyệt vời do nó mang lại. Có thể liệt kê ra một số lợi ích của dịch vụ Grab:
Chi phí rẻ: Với sự tiện ích của công nghệ,
Grab hiện đang được đánh giá là phương pháp gọi xe giá rẻ nhất và ai
cũng có thể đi grab được.
Phương tiện thuận tiện: Với tình hình giao
thông hiện nay ở nội thành, xe máy là phương tiện thông minh và di
chuyển nhanh chóng hơn cả.
Không sợ chặt chém: ứng dụng Grab đã tính
toán luôn cước phí sau khi bạn chọn điểm đến, khách hàng chỉ phải trả
đúng bằng số tiền đó cho tài xế sau khi hoàn thành chuyến đi.
Chủ động nắm bắt lộ trình: Grab thể hiện chỉ
đường trong suốt chuyến đi, từ vị trí của tài xế đến đón bạn cho đến khi
kết thúc chuyến đi.
Hiển thị thông tin tài xế: Việc nắm được thông tin tài xế sẽ giúp bạn yên tâm hơn khi giao bản thân cho một người cầm lái.
Khi mà nhu cầu đi lại là vô cùng lớn, giá cước rẻ (do tiết kiệm
được chi phí tổng đài và phương tiện) cùng các tiện ích vô cùng hiểu ý
người dùng như tính toán trước cước phí, chủ động theo dõi lộ trình,
Grab đã và đang ngày càng được sử dụng rộng rãi và trở thành xu hướng đi
lại hiện nay.
Các thành phố Grab đang hoạt động
Hiện tại Grab đã hoạt động hơn 1/2 cách tỉnh thành trên lãnh thổ Việt Nam cụ thể đối với từng dịch vụ như sau:
GrabBike
TP.Hồ Chí Minh
Bình Dương
Tp.Biên Hoà (Đồng Nai)
Bến Tre
Tiền Giang
Vĩnh Long
Tp.Rạch Giá (Kiên Giang)
An Giang
Cần Thơ
Sóc Trăng
Cà Mau
Bà Rịa - Vũng Tàu
Đà Lạt
Tp.Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk)
Tp.Phan Thiết (Bình Thuận)
Tp.Nha Trang (Khánh Hòa)
Phú Yên
Bình Định (Quy Nhơn)
Hội An
TP.Đà Nẵng
Huế
Đồng Hới (Quảng Bình)
Nghệ An
Thanh Hóa
TP.Hà Nội
Hải Phòng
Bắc Ninh
Quảng Ninh
Vĩnh Phúc
Vinh (Nghệ An)
GrabCar
Hà Nội
Hồ Chí Minh
Đà Nẵng
Khánh Hòa
Quảng Ninh
GrabTaxi Miền bắc
Lào cai
Cao bằng
Bắc giang
Hải Phòng
Vĩnh Phúc
Bắc Ninh
Thái Bình
Hà Nam
Nam Định
Ninh bình
Hà Nội
Quảng Ninh
Miền Trung
Thanh hóa
Nghệ an
Đà nẵng
Khánh hòa
Ninh thuận
Kom tum
Gia lai
ĐăkLăk
Lâm Đồng
Miền Nam
Bà rịa - Vũng tàu
Tây ninh
Bình Dương
Đồng Nai
Hồ Chí Minh
Tiền giang
Vĩnh long
Đồng tháp
Cần thơ
Sóc trăng
Bạc liêu
Kiên giang
Cà mau
GrabFood
TP. Hồ Chí Minh
Hà Nội
Đà Nẵng
Huế
Hội An
Đồng Nai
Bình Dương
Cần Thơ
Vũng Tàu
Hải Phòng
Quảng Ninh
Nha Trang
Đà Lạt
Buôn Ma Thuột
Phan Thiết
Vinh - Nghệ An
Thanh Hóa
Pleiku
Sử dụng Grab
Dành cho khách hàng
Nếu bạn là khách hàng muốn trải các nghiệp dịch trên ứng dụng Grab có thể tải về bằng đường dẫn dưới đây nhé.
Nếu bạn là cá nhân, tổ chức có xe nhàn rỗi thì có thể đăng ký làm đối tác với Grab để kiếm thêm thu nhập từ xe của mình.
Tại diễn đàn cũng có rất nhiều bài viết hướng dẫn và chia sẽ bạ có thể tìm hoặc hỏi đáp tại đó.
Kính gửi quý anh chị một bộ ảnh về thành phố Cần Thơ năm 1965 cho những ai còn nhớ về nơi này.
Nỗi Nhớ Quê Cần Thơ Dần Quên Theo Năm Tháng.
Tùy Bút Caroline Thanh Hương viết theo Bộ ảnh Buôn bán vỉa hè ở Cần Thơ qua bộ ảnh của Russel Lewis và nhiều tác giả khác.
Bài tuỳ bút theo hình chụp của tôi ghi lại những ký ức nhỏ nhoi của vùng đất quê Nội Ngoại hiền hoà xa xưa vì tôi chỉ về thăm quê khi đươc ̣ nghỉ hè.
Thành phố Cần Thơ những năm Một Chín Bảy Mươi cũng hãy còn rất nông thôn với những chiếc xe lam chở người từ chợ về Cái Răng hay những nơi lân cận.
Ngươ`i dân hay gọi Xe Lôi Đạp hay Xe Lôi Máy, chứ không như Sài Gòn xài xe Xích Lô Đạp và Xích Lô Máy.
Từ buổi sáng tinh sương tuyến đường Cái Răng, Cần Thơ ngập tràn hàng hoá, rau, củ quả và những gánh bún tươi, chua mùi bún, màu trắng vàng, không được trắng như bún Sài Gòn và cọng nó hơi to, được đậy và bày từng lớp trên những tàu lá chuối gợi thềm.
Nhà của Nội tô có hai mặt tiền, mỗi mặt đưa ra một con đường chính ngay trong thành phố và từ nhà Nội vào chợ Cần Thơ hay xuống bến Ninh Kiều, chỉ cần đi bộ vài phút là tới.
Cách đó không xa có bến xe đi về nhiều thành phố lân cận mà tôi ít có dịp đi tới vì tôi chỉ xài xe đạp hay mấy người cô tôi chở đi chơi và vì còn nhỏ nên chẳng ai thèm mất thì giờ nói cho tôi biết là đi đâu.
Tôi thường đạp xe đạp mượn hay đi xe lam tư` chợ Cần thơ đi về nhà Ngoại của tôi, hướng theo Cái Răng, nhưng tôi xuống ở khoảng trường Đại Học Cần Thơ chứ không đi tới Cái Răng.
Đạp xe đạp thì thích thú hơn , nhưng phải cẩn thận những xe đò hay xe nhà binh khi họ qua mặt mình. Khi đó với những ổ gà còn chưá lại nước mưa thì lãnh đủ những bùn sình màu đo đỏ vào người.
Nhiều hôm mượn được xe Honda, thì tha hồ chở thức ăn vườn nhà Ngoại tôi về nhà Nội cho mấy cô tôi trổ tài nấu nướng.
Nhà Ngoại tôi có những món chay ngon không chỗ nào chê và đôi khi tôi cũng được thưởng thức những món cá kho tiêu của đám trẻ xúc được dưới những con mương trong vườn cây ăn trái. hoặc dì tôi nấu cho món thịt kho với nước tương và tiêu, ngon cơm vô cùng.
Mấy cô tôi thì hay mang tôi đi chợ mua quà ăn hàng, những món xôi thật nhiều kiểu chế biến, nhiều màu sắc và từ món xôi mặn có những mở hành hay những món xôi trên những chiếc bánh tráng, ăn rồi thì khi về Sài Gòn khó mà quên được.
Mấy chục năm sau, tôi cũng vẫn chưa quên những thú ăn hàng này, dù có nhiều người thân đã ra đi và mình còn ở lại.
Sau này, cậu tôi có trồng thêm mía, vì có nhu cầu người mua và ở nhà Ngoại tôi cũng có một cái máy ép mía tươi bằng tay để làm nước mía uống tại gia cũng khá ngon.
Tôi cứ tiếc cuối mãi hương vị trái cây thời tuổi nhỏ.
Mãi đến ngày hôm nay, nước Pháp mà tôi đã định cư cũng không thiếu gì trái cây được nhập cảng, nhưng khó tìm được hương xưa của những trái chín cây tự nhiên.
Hình ảnh cũ tuy đã xa xưa, nhưng trong chiêm bao tôi vẫn luôn được quay về thăm lại mảnh đất của ông bà.
Caroline Thanh Hương
07 tháng 3 năm 2020
t
Miền Nam Việt Nam có chợ Cần Thơ và những món ăn vỉa hè với hương vị quê nhà, ngon tự nhiên và đậm đà mùi nước dừa, nước miá, ngọt tự nhiên.
Những trái chuối với nhiều giống khác nhau được chế biến từ chuối nướng than, chè chuối hay chuối nấu chín, chuối Xiêm, ngọt, thơm và chín cây không như sau năm bảy lăm trở thành món xa xí phẩm.